zdrowie

Ketoza, dieta ketogeniczna, objawy ketozy

Ciała ketonowe

Do ciał ketonowych (ketonów) zalicza się kwas acetooctowy, kwas β-hydroksymasłowy i aceton. Są one utleniane w tkankach pozawątrobowych zależnie od ich stężenia – im jest wyższe, tym bardziej wzrasta ich spalanie. Wyjątkiem jest aceton, którego utlenianie zachodzi znaczniej trudniej i jest on wydalany z powietrzem oraz z moczem – wyjaśnia ekspert w dziedzinie dietetyki, mgr Sławomir Kula. Proces ten przebiega w inny sposób niż metabolizm węglowodanowy. W przypadku deficytu energetycznego może on być jednak z powodzeniem wykorzystywany, aby utrzymać wszystkie niezbędne funkcje organizmu. Zdrowe komórki czerpią wówczas ok. 4,2 kcal energii z 1 g ciał ketonowych. Komórki patologiczne nie mają natomiast takiej możliwości, przez co hamowany jest ich wzrost i rozwój.

Ketoza a dieta

Stan ketozy jest wykorzystywany w diecie niskowęglowodanowej (ketogennej), jak dieta OleoKeto, która zakłada ograniczenie spożycie węglowodanów i zwiększenie podaży tłuszczów. – Nawet 80-90% energii powinno pochodzić wówczas właśnie z tego makroskładnika – tłumaczy dietetyk. Ciała ketonowe powstałe na skutek niepełnego utleniania kwasów tłuszczowych zastępują glukozę w szlakach metabolicznych. Organizm zaczyna posiłkować się własnymi i dostarczanymi w trakcie diety zapasami (spalaniu ulegają zarówno tłuszcze spożyte, jak też te zmagazynowane w tkance tłuszczowej). Na skutek tego pacjent odczuwa przypływ energii i polepszenie koncentracji, a ponadto przyspieszeniu ulegają przemiany metaboliczne i spalanie tkanki tłuszczowej. Osłabieniu może ulegać rozwój nowotworu, który nie otrzymuje swojej dawki „pożywienia”. Stan ketozy wykorzystuje się także w terapii lekoodpornej padaczki u dzieci i i choroby Alzheimera czy Parkinsona u pacjentów w podeszłym wieku. – Warto jednak pamiętać, że z uwagi na duże ograniczenie produktów, które pacjenci spożywali zwyczajowo i przy nieumiejętnym stosowaniu dieta ketogenna może przyczyniać się do niewystarczającej podaży energii i składników odżywczych. Dlatego taką terapię najlepiej stosować pod opieką dietetyka – wspomina Paulina Borek, dietetyk medyczny, specjalista w zakresie żywienie pacjentów onkologicznych.

Komórkowe paliwo

Dieta OleoKeto wprowadza organizm w stan ketozy w wyniku przejścia z metabolizmu węglowodanów na niepełne spalanie kwasów tłuszczowych, w celu pozyskania niezbędnej do życia energii. Do jej głównych cech zalicza się wysoka zawartość zdrowych tłuszczów, maksymalne zredukowanie ilości węglowodanów oraz dostateczna podaż białka. Jak wynika z badań, już po kilku dniach od czasu wystąpienia stanu ketozy i wzmożonej produkcji ciał ketonowych, pokrywają one ok. 1/3 energetycznego zapotrzebowania ludzkiego mózgu. Następnie stają się one głównym materiałem energetycznym i dostarczają ok. 75% niezbędnego „komórkowego paliwa”.

Stan ketozy pod kontrolą

Ketoza, która stanowi naturalny stan fizjologiczny dla człowieka, bywa czasem mylnie utożsamiana ze stanem patologicznym, jakim jest kwasica ketonowa. Dlatego powstało pojęcie ketozy odżywczej (diabetycznej), które nie odnosi się do stałej zmiany pH krwi i jest bezpieczne dla ludzkiego organizmu. Po okresie adaptacji tłuszczowej pH jest utrzymywane na naturalnym poziomie, co gwarantuje normalne funkcjonowanie organizmu. – Ze względu na duże ograniczenia spożycia węglowodanów w diecie ketogennej i powszechność ich występowania w produktach spożywczych, układanie w pełni zbilansowanego menu może stanowić dla pacjentów pewną trudność. Konsekwencją tego może być niedobór witamin i minerałów, które są szalenie istotne dla pacjentów nowotworowych – przestrzega ekspert. Dlatego utrzymujący się stan ketozy warto wspomagać środkami spożywczymi o specjalnym przeznaczeniu medycznym, jak Dekarcenal. Stanowi on uzupełnienie diety podtrzymujące ketozę, wspomagające proces leczenia oraz chroniące przed chorobami współistniejącymi, które mogą pojawić się na skutek żywieniowych deficytów.

Dieta ketogeniczna – zasady

Najważniejsza zasada: aby schudnąć, musimy być zdrowi. Pierwszy krok to zadbanie o swój organizm poprzez wyleczenie stanów zapalnych, które są przyczyną wszystkich schorzeń. Przede wszystkim rezygnując z cukru, glutenu oraz laktozy (która również jest pochodną cukru). Najczęstszą przyczyną rozwoju przewlekłego stanu zapalnego jest stosowanie niewłaściwej diety, a szkodzi nam głównie cukier i pokarmy, które zamieniają się w cukier (czy właśnie węglowodany). Wysoki poziom cukru – spowodowany spożywaniem nadmiernej ilości węglowodanów – powoduje, że trzustka dostarcza do krwi więcej insuliny. Cukier z węglowodanów krąży po organizmie w krwioobiegu i powoduje różne stany zapalne, z którymi musi sobie poradzić nasz organizm. Niestety, w długofalowej perspektywie prowadzi to do poważnych chorób.

Główne założenie diety ketogenicznej to: więcej tłuszczy (zarówno tych pochodzenia zwierzęcego jak i roślinnego) w diecie przy jednoczesnej eliminacji węglowodanów. Jadłospis osoby, która wybiera ten model żywienia, powinien zawierać ok. 90% tłuszczy. Co powoduje taka zmiana proporcji składników w codziennym planie posiłków? Organizm zostaje wprowadzony w ketozę, czyli stan większego stężenia ciał ketonowych we krwi niż glukozy. To właśnie wtedy uruchamia się proces spalania tłuszczu – jego zadaniem jest dostarczenie ciału energii, której nie może czerpać z glukozy zawartej w węglowodanach. Podobne mechanizmy metaboliczne można zaobserwować podczas tzw. głodówek, czyli całkowitej rezygnacji z posiłków na jakiś czas.

Ciała ketonowe to związki chemiczne, które powstają w procesie przekształcania kwasów tłuszczowych i są alternatywnym źródłem energii dla glukozy. Mogą występować głównie w: krwi beta-hydromaślan, moczu (acetooctan) lub oddechu (aceton).

Co to jest ketoza?

Ketoza to stan, w którym organizm pozyskuje energię nie z cukru (glukozy), ale z tłuszczu nagromadzonego w tkankach. Stan ketozy to efektywne spalanie tłuszczu, szczególnie pożądane przez osoby odchudzające się. Ketoza jest jednak przydatna także w leczeniu i łagodzeniu napadów padaczkowych u dzieci. Ketoza to wymuszona synteza ciał ketonowych. W stanie ketozy w wątrobie produkowane są tak zwane ciała ketonowe, które powstają między innymi w wyniku obniżenia poziomu insuliny i rozkładu tłuszczu, czyli wykorzystanie w celu wytworzenia energii nie glukozy, ale tłuszczu zgromadzonego w komórkach ciała. Źródłem energii dla organizmu w stanie ketozy jest energia pobierana z tkanek tłuszczowych zamiast z cukrów.

Stan ketozy sprzyja odchudzaniu. Tłuszcz zamienia się wówczas w energię, gdyż w organizmie zaczyna występować niedobór węglowodanów. Jednak nie jest to stan wywołujący dobre samopoczucie u każdego, kto stosuje dietę niskowęglowodanową – przyczyną jest niski poziom insuliny i szybki proces spalania tłuszczu. Z tego powodu przed rozpoczęciem jej warto skonsultować się z dietetykiem.

To, jak szybko organizm przejdzie w stan ketozy jest kwestią indywidualną. Zazwyczaj potrzeba na to 30 dni – w tym czasie organizm przyzwyczają się do zmian (ketoadaptacja), choć u niektórych może to nastąpić później. Jednak zmiany mogą być widoczne dopiero po paru miesiącach. To, jak szybko organizm znajdzie się w stanie ketozy, zależy również od trybu życia, jaki prowadzi dana osoba.

Dieta ketogeniczna powinna być bogata w zdrowe tłuszcze, które będą stanowić główny element codziennych posiłków. Ograniczyć należy natomiast białko i przede wszystkim węglowodany. Wybierając dietę keto, należy pić dużo wody i warto również włączyć suplementację. Witamina C, magnez, kwasy OMEGA 3 i witaminy z grupy B będą świetnym uzupełnieniem nowych nawyków żywieniowych. Ważna uwaga – pierwsze dni nowej diety mogą być trudne. Czasem pojawiają się nieprzyjemne dolegliwości ze strony układu pokarmowego lub objawy grypopodobne (np. ból głowy, osłabienie). Oznacza to, że organizm przyzwyczaja się do nowych nawyków żywieniowych i „przestawia się” na nowe procesy metaboliczne.

Co jeść na diecie keto?

Mniejszy apetyt, szybka redukcja kilogramów, przypływ mocy i świetne samopoczucie to przykłady efektów, jakie można zauważyć na diecie ketogenicznej. Wymieniając jej zalety, nie można zapomnieć o rezultatach takich jak: obniżenie się poziomu cholesterolu, zmniejszenie procesów zapalnych w ciele, usprawnienie pracy niektórych narządów (np. serca). Dla kogo jeszcze jest przeznaczona dieta ketogeniczna? Na menu złożone z posiłków keto decydują się nierzadko osoby chorujące na lekooporną padaczkę, z problemami z wchłanianiem cukru oraz z insulinoopornością – dieta niskowęglowodanowa pozwala skutecznie ograniczyć wahania insuliny.

Dieta ketogeniczna w głównej mierze opiera się na tłuszczach. W menu powinny się znaleźć:

  • mięso, np. wołowina (najlepiej ekologiczne, z zaufanych źródeł)
  • ryby, np. łosoś (najlepiej świeże);
  • owoce morza, np. krewetki;
  • orzechy, np. migdały;
  • śmietana i masło (najlepiej bez laktozy, polecamy klarowane GHEE)
  • jajka, oleje roślinne, np. oliwa z oliwek;
  • niskoskrobiowe, niskowęglowodanowe warzywa, np. szpinak;
  • awokado, owoce jagodowe;
  • produkty mleczne, np. długodojrzewające sery.

Stan ketozy a problemy zdrowotne

Wprowadzenie organizmu w stan ketozy może wywołać poważne problemy zdrowotne. W trakcie metabolizmu ciał ketonowych biorą udział wątroba, trzustka i nerki, więc osoby mające jakiekolwiek problemy z wymienionymi z organami nie powinny stosować diety ketogenicznej. Warto też dodać, że osiągnięcie stanu ketozy nie będzie nawet możliwe, jeśli wątroba, trzustka i nerki nie funkcjonują prawidłowo.

Dieta ketogeniczna może wyrządzić wiele szkód osobom mającym wrodzone zaburzenia metaboliczne, cukrzykom, chorym na porifirię, chorym na kwasice organiczną, kamicę nerek, dróg żółciowych, schorzenia wątroby i hipoglikemię. Zmiana nawyków żywieniowych w przypadku tych osób powinna być wcześniej skonsultowana ze specjalistą. Stan ketozy obciąża organizm, dlatego przed wejściem w ten tryb należy się odpowiednio przygotować.

Przed rozpoczęciem procesu ketoadaptacji organizmowi trzeba dostarczyć odpowiednie minerały w postaci suplementów diety. Należy je przyjmować również wtedy, gdy organizm znajdzie się w stanie ketozy. Tymi minerałami są: sód, potas, magnez. Warto także suplementować kwas Omega-3, witaminy A,D, E,K i witaminy z grupy B. Świetnym źródłem potrzebnych minerałów jest np. rosół z solą himalajską.

Jakie są objawy ketozy?

Ketoza powoduje liczne objawy w organizmie: nieświeży oddech, obniżenie poziomu cukru we krwi, słabsza kondycja, problemy z trawieniem (biegunki i zaparcia), bezsenność.

You may also like...